DEUTSCHE FASSUNG

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

LITERATURA O STAROOBRZĘDOWCACH. LINKI

 

 

Bibliografia drukowana

 

 

O staroobrzędowcach napisano już dość wiele, aczkolwiek większość w językach obcych. Ale i w języku polskim istnieją już opracowania, jakkolwiek niezbyt liczne, to odznaczające się rzetelnością, wysokim poziomem naukowym, jak również – co uderzające – bardzo życzliwym, ciepłym stosunkiem autorów do starowierców.

 

Podstawową pracą o staroobrzędowcach, bez której poznania nawet nie ma się co   zabierać do studiowania ich dziejów i współczesności, jest rozprawa łódzkiego profesora Eugeniusza Iwańca Z dziejów staroobrzędowców na ziemiach polskich XVII-XX w., Warszawa 1977. Jedynym mankamentem tego opracowania jest data jego wydania – przydałoby się nowe, uzupełnione o ostatnie 26 lat.

 

Następną pozycją jest Żywot protopopa Awwakuma przez niego samego nakreślony i wybór innych pism w znakomitym przekładzie i opracowaniu Wiktora Jakubowskiego, Warszawa – Wrocław 1972, zawierający fantastyczną przedmowę i przypisy nt. staroobrzędowia, będące prawdziwą kopalnią wiadomości.

 

Staroobrzędowcom mazurskim poświęciła ciekawy artykuł znana działaczka mazurska, Emilia Sukertowa-Biedrawina pt. Filiponi na ziemi mazurskiej w: Komunikaty Mazursko-Warmińskie, 1961, nr.1 

 

Bardziej specjalistyczny charakter mają opracowania poświęcone językowi używanemu przez staroobrzędowców, ale zawierają one również mnóstwo cennego materiału historycznego:

 

I. Grek-Pabisowa: Staroobrzędowcy: szkice z historii, języka,  obyczajów; wybór prac z okazji 45-lecia pracy naukowej, Warszawa 1999

 

I. Grek-Pabisowa, I. Maryniakowa, R. Morris: Skupiska staroobrzędowców w Europie, Azji i Ameryce. Ich miejsce i tradycje we współczesnym świecie, Warszawa 1999

 

A. Zielińska: Wielojęzyczność staroobrzędowców mieszkających w Polsce, Warszawa 1996

 

Z. Jaroszewicz-Pieresławcew: Staroobrzędowcy w Polsce i ich księgi, Olsztyn 1995

 

Bardzo obszerna jest literatura, poświęcona staroobrzędowcom w języku rosyjskim. Mogę szczególnie polecić trzy pozycje, z których korzystałem:

 

C. Зеньковский: Русское старообрядчество: духовное движение XVII века,  Мoskwa 1995

 

B.E. Макаров: Старообрядчество, его смысл и значение, Мoskwa 1998

 

M.O. Шахов: Старообрядчество, общество, государство, Мoskwa 1998

 

 

W języku niemieckim szczególnie godna polecenia jest świetna dwutomowa monografia staroobrzędowia autorstwa Wilhelma Hollberga Das russische Altgläubigentum, Tartu 1994. W języku tym spotykamy też wiele interesujących wzmianek o starowiercach mazurskich. Ciekawe rozdziały poświęcone „filiponom” zawierają:

 

K.Templin: Bei den Philipponen, w: Unsere masurische Heimat, Mrągowo 1918

 

M. Toeppen: Die Einwanderung der Philipponen, tamże

 

A. Ambrassat: Die Philipponen, w : Die Provinz Ostpreussen, Frankfurt 1978 (reprint wydania z 1912 r.)

 

Na ślady staroobrzędowców możemy też trafić w literaturze: jeden rozdział poświęcił im Melchior Wańkowicz, który odwiedził Wojnowo w 1934 r., pojawiają się oni też w twórczości zapomnianego już romansjera mazurskiego sprzed I wojny światowej, piszącego po niemiecku, Fritza Skowronnka:

 

M. Wańkowicz: „Hospodi pomiłuj” w Dorf Eckertsdorf, w: Na tropach Smętka, kilka wydań

 

F. Skowronnek: Balalaika, w: Unsere masurische Heimat, Mrągowo 1918

 

Niektóre z tych pozycji, w części bądź w całości znajdziesz w rozdziale Varia

 

Ta bibliografia jest oczywiście skrótowa i wybiórcza. Pozycja E. Iwańca i większość cytowanych tu tytułów zawiera wyczerpującą bibliografię na temat staroobrzędowców.

 

 

Linki

 

 

Jedyną stroną, jaką udało mi się znaleźć w sieci po polsku, jest strona http://www.klasztor.pl/ poświęcona wojnowskiemu żeńskiemu klasztorowi staroobrzędowemu. Zawiera ona garść informacji o staroobrzędowcach, ale nie zadowoli bardziej zainteresowanych tematem.

 

Informacje o starowiercach zawiera strona http://mazury.info.pl. Znajduje się tam też kilka zdjęć klasztoru w Wojnowie, tak współczesnych, jak i przedwojennych, reprodukowanych na niniejszej stronie dzięki uprzejmości ich autora, Zbigniewa Jatkowskiego.

 

Jedna z najbardziej uroczych stron w internecie, http://www.pogranicze.sejny.pl, poświęcona kulturowo-etnicznej mozaice Ziemi Sejneńskiej, zawiera rozdział poświęcony staroobrzędowcom z krótkim szkicem Eugeniusza Iwańca i galerią nie publikowanych zdjęć z Wodziłek i Pogorzelca. Strona w całości warta odwiedzenia, zaś bezpośredni link do omawianego rozdziału znajdziesz w rozdziale Varia tej strony.

 

By surfować po sieci, konieczna jest jednak znajomość języków obcych. Oto wybór linków, związanych z tematyką staroobrzędową:

http://oldbeliever.de/ po niemiecku i angielsku o popowcach hierarchii białokrynickiej 
 
http://www.karavan.tver.ru/pokrovsite/ homepage cerkwii popowców w Rżewie (po rosyjsku)

http://www.belovodije.com/ łotewska fundacja staroobrzędowa „Biełowodije" (po rosyjsku)

http://heritage.eunnet.net/oldbelief/ historia i kultura staroobrzędowców, zwłaszcza druków i rękopisów starowierskich (po rosyjsku)

http://oldbelief.chat.ru/  zawiera teksty utworów związanych z tematyką staroobrzędowców, m.in. Żywot protopopa Awwakuma (po rosyjsku)

http://all-photo.ru/temples/index.ru.html galeria fotografii staroobrzędowców w przedrewolucyjnej Rosji (po rosyjsku)

http://kitezh.onego.ru/vygoretsia/ strona bezpopowców z Karelii (po rosyjsku)

http://www.starover.ee/ homepage starowierców – bezpopowców w Estonii (po rosyjsku, angielsku i estońsku)

http://virlib.eunnet.net/books/oldb3/ staroobrzędowcy na Uralu i w sasiednich regionach  (po rosyjsku)

http://canto.mrezha.ru/ świetna strona, poświęcona śpiewowi cerkiewnemu, z mp3-ami do szybkiego ściągnięcia. Zawiera także utwory staroobrzędowców (po rosyjsku)

http://home.ural.ru/~staroobr/ starowiercy na Uralu (po rosyjsku)

http://www.staroobrad.ru/ strona zawierająca dużo ciekawego materiału o różnych wspólnotach, tak popowskich, jak i bezpopowskich. Różni autorzy (po rosyjsku)

 

http://www.churchofthenativity.net/ strona parafii jednowierczej z Erie w Pensylwanii (po angielsku)

 

 

Oprócz tego jeszcze kilka adresów, nie stricte staroobrzędowych, ale związanych z prawosławiem:

 

http://www.orthodox.pl/ oficjalna strona Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego (po polsku)

 

http://www.orthodoxworld.ru/polish/ strona Cerkwii rosyjskiej po polsku, dużo ciekawych informacji o prawosławiu

 

http://www.days.ru/ świetnie zrobiony prawosławny kalendarz liturgiczny, reprodukcje ikon, żywoty świętych (po rosyjsku)

 

http://www.icon.orthodoxy.ru/novgorod/ fantastyczna galeria staroruskich ikon (po rosyjsku)

 

To tylko tyle tutaj. Na temat prawosławia wybór linków jest ogromny. Miłego surfowania!